Category Archives: News

Twórczość Marcina Hińczy w kontekście jezuickich teorii reprezentacji

Pracownia „Ośrodek Badań nad Reformacją i Kulturą Intelektualną w Europie Wczesnonowożytnej” Wydziału „Artes Liberales” UW

oraz

Pracownia „Humanizm. Hermeneutyka wartości” Wydziału „Artes Liberales” UW,
Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN,
Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW,
Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW

serdecznie zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu

Warszawskich Czwartków Staropolskich

––––––––––––––––––––––––––

Mgr Alicja Bielak

wygłosi referat pt.

Twórczość Marcina Hińczy (1592–1668) w kontekście
jezuickich teorii reprezentacji

Towarzystwo Jezusowe darzyło sztuki wizualne szczególną atencją. Wytwarzanie obrazów i rycin stanowiło element świadomego kreowania wizerunku zakonu, czego najlepszym przykładem wydany w 1640 r. zbiór Imago primi saeculi Societatis Iesu. Poza wymiarem propagandowym i perswazyjnym, jezuickie zbiory traktować można jako bogate źródło teorii reprezentacji skoncentrowanych na problemie możliwości przedstawienia Boga i Jego stworzenia. Wystąpienie poświęcone będzie temu, w jaki sposób jezuici motywowali celowość wykorzystywania rycin w zbiorach dewocyjnych, a szczególnie medytacyjnych, w których medytujący porównywany był często do malarza, mającego za zadanie jak najdokładniejsze odwzorowanie Chrystusa we własnym umyśle, duszy i sercu. Autorem, który na polskim gruncie całą swoją twórczość poświęcił propagowaniu pobożności medytacyjnej, zapewniając jej jednocześnie oprawę emblematyczną, był Marcin Hińcza. W referacie zostaną omówione graficzne źródła dla dwóch jego cyklów emblematyczno-medytacyjnych – Plęsów Anjołów (Kraków 1638) oraz Chwały z Krzyża (Kraków 1641). Namysłowi zostanie poddana również projektowana przez Hińczę metoda afektywnej lektury przywołanych zbiorów oraz rola rycin w procesie medytacji.

Mgr Alicja Bielak – absolwentka MISH UW, doktorantka Wydziału „Artes Liberales”. W ramach programu „Diamentowy Grant” przygotowuje edycję Plęsów Anjołów (1638) Marcina Hińczy i kieruje projektem „Polish Emblems/Emblematy Polskie” (www.polishemblems.uw.edu.pl). Publikowała m.in. na łamach „Baroku” i „Prac Filologicznych”.

Spotkanie odbędzie się 23 listopada 2017, o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Wydziału „Artes Liberales” UW (ul. Nowy Świat 69, IV p., klatka schodowa B).

Z wyrazami szacunku,

Michał Choptiany
Joanna Krauze-Karpińska
Barbara Milewska-Waźbińska
Alina Nowicka-Jeżowa
Marek Prejs

 

Johannes Amos Comenius on Lingua Realis

We are happy to invite you to a lecture

A Neglected Chapter in Seventeenth-Century Language Planning:
Johannes Amos Comenius’s Lingua Realis

by

Dr Petr Pavlas
(Filosofický ústav, Akademie věd České republiky, Praha & Freie Universität, Berlin)

Venue
Faculty of ‘Artes Liberales’, University of Warsaw, Nowy Świat 69,
4th floor, conference room

Time
Thursday, June 8th, 5:00 p.m.

Summary

Jitse van der Meer and Richard Oosterhoff suggest that the unsuccessful Protestant attempt to mark out the boundaries of allegorical biblical exegesis and to fix the meaning of scriptural passages caused an awareness of the imperfection of the verbal language. Therefore, early modern philosophers “turned to nature” and strove to find the perfect language in mathematics and logic.

This hypothesis needs to be revised: already the entire Middle Ages had been aware of the corrupted nature of verbal language. Rather, the decisive impulse for the rise of the perfect language movement seems to have been the doctrinal plurality and confessional diversity following the Reformation.  For it was due to this that many turned to arguments from natural theology in order to persuade their opponents or establish doctrinal consent.  To avoid logomachy, some early modern philosophers sought to develop the perfect and universal language. One of these was Johannes Amos Comenius.

The aim of this paper is to outline Comenius’s design of the “real language” (lingua realis).  For this represents an important chapter in the history of early modern language planning.  In particular, the paper seeks to show how Comenius’s project – with its “logical purism”, its programme of “word as definition”, its combinatorial ambitions and its desire not to restore but to create the perfect language –  belongs to the early modern tradition of mathematizing thought. An important theme is the possible mutual influence between the different projects of Jan Amos Comenius, John Pell, Cheney Culpeper and Francis Lodwick. Overall, the paper is intended to complement Rhodri Lewis’s discoveries in this field, but from the perspective of Comenius studies.

Petr Pavlas is a Postdoctoral Researcher in the Department of Comenius Studies and Early Modern Intellectual History in the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences, Prague, and Assistant Professor in the Department of Philosophy of the University of West Bohemia, Pilsen, Czech Republic. He is currently doing research on the idea of perfect language in the works of Johannes Amos Comenius at the Free University in Berlin. His publications include articles in English and Czech in Studia Comeniana et Historica, Teorie Vědy. Theory of Scienceand in volumes of studies.

New Grant for Our Centre

We are delighted to inform you that the Head of the Centre, Dr Michał Choptiany, has been awarded 379,300 PLN by the National Science Centre to carry out an individual research project under the SONATA 12 funding scheme. For the next three years Dr Choptiany will be studying sources documenting the development of calendrical and chronological controversies in early modern Lower Silesia and Upper Lusatia, paying particular attention to such figures as Abraham Bucholzer, Leonhard Krentzheim, Bartholomaeus Scultetus and Andreas Dudith and analysing their impact on the intellectual and religious landscape of the region and their role within the Republic of Letters. This project was conceived as continuation of Dr Choptiany’s earlier post-doctoral project, carried out also at the University of Warsaw, which was aimed at mapping the calendrical debates in Central European sources.

For more details on the project, entitled ‘Debates over biblical chronology in the intellectual culture of Silesia and Upper Lusatia (1550-1650)’, please see either English or Polish description available at the National Science Centre’s website. In addition to this, please stay tuned for more updates on the project, to be available soon at Chronologia Universalis.

 

Poczty władców Polski, Czech i Węgier w XVI i XVII w.

Ośrodek Badań nad Reformacją i Kulturą Intelektualną w Europie Wczesnonowożytnej
Wydziału „Artes Liberales” UW

oraz

Pracownia „Humanizm. Hermeneutyka wartości” Wydziału „Artes Liberales” UW,
Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN,
Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW,
Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW

serdecznie zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu

Warszawskich Czwartków Staropolskich

–––––––––––––––––––––––––

Dr Karolina Mroziewicz

wygłosi referat:

Poczty władców Polski, Czech i Węgier w XVI i XVII w.
Wspólni królowie, osobne narracje

Nowożytne poczty władców, za sprawą licznych reedycji, kopii i naśladownictw, utrwalały obraz przeszłości wspólnot narodowych i równocześnie polaryzowały narracje historyczne w nowożytnej Europie Środkowej. Przedmiotem referatu będą serie literackich i wizualnych przedstawień władców Polski, Czech i Węgier, które ustanowiły kanon wyobrażeń historycznych obowiązujący do XVIII stulecia. Ujęcie porównawcze pozwoli na zaprezentowanie odmiennych przedstawień wspólnych królów, takich jak Wacław II, Wacław III czy Ludwik Andegaweński, oraz umożliwi odpowiedzenie na pytanie dotyczące roli tekstu i obrazu w różnicowaniu się narracji historycznych. Które z tych mediów było bardziej podatne na reinterpretacje? W jaki sposób dostosowano przedstawienia władców do zmieniającej się sytuacji polityczno-kulturowej i jaka była dynamika tych zmian?

Dr Karolina Mroziewicz – adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie prowadzi projekt „Icones regum. Ilustrowane poczty władców w narracjach narodowych Polski, Czech i Węgier” realizowany w ramach stażu doktorskiego FUGA Narodowego Centrum Nauki. W 2015 r. uzyskała tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie kulturoznawstwa. Rozprawę doktorską o roli ilustrowanej książki drukowanej (1488–1700) w dyskursie tożsamościowym na Węgrzech przygotowywała na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się relacjami między tekstem a obrazem, komunikacją wizualną, dawną grafiką ilustracyjną oraz jej udziałem w procesach tożsamościowotwórczych.

Spotkanie odbędzie się 24 listopada 2016, o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Wydziału „Artes Liberales” UW (ul. Nowy Świat 69, IV p., klatka schodowa B).

Z wyrazami szacunku,

Joanna Krauze-Karpińska
Barbara Milewska-Waźbińska
Alina Nowicka-Jeżowa
Michał Choptiany
Marek Prejs

A Statement on the Change of Name

On April the 21th, the Council of the Faculty of ‘Artes Liberales’ voted through the change of name of our research unit. As of now its official name will be the Centre for the Study of the Reformation and Intellectual Culture in Early Modern Europe (in Polish: Ośrodek Badań nad Reformacją i Kulturą Intelektualną w Europie Wczesnonowożytnej). While the original goals and research areas of the Centre remain unchanged, we believe that this transformation will not only contribute to the strengthening of the already established connections, which resulted in a number of initiatives, but will also open new possibilities. As the Centre, we seek to explore new paths for further development of our research team, collaboration with other both domestic and international research centres, and involvement in various projects related to the study of the Reformation and different aspects of early modern intellectual culture.

Konferencja o herezji – program

W dniach 21-23 kwietnia na Wydziale “Artes Liberales” odbędzie się konferencja pt. “Heretyk – to już tego mieczem, ogniem, klątwą, dzwonkiem”. Nonkonformizm religijny i heterodoksja w epoce nowożytnej organizowana przez Koło Kultury Staropolskiej UW, która została objęta patronatem przez naszą Komisję. Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z szczegółowym programem oraz udziału w referatach oraz towarzyszących sesji dyskusjach panelowych i warsztatach.

Miejsce: Wydział “Artes Liberales” UW, ul. Dobra 72, sala konferencyjna na poziomie -1

Termin: 21-23 kwietnia 2016 r.

Kontakt do organizatorów: kulturastaropolska[at]gmail.com

Heretyk-program

Rhetoric, the Public Square and Political Theology – podcasts

Last Friday, on 18th of March, our Committee hosted a seminar on rhetoric and political theology in Middle Ages and early modern period which was followed by the keynote lecture on Paul’s Cross pulpit given by Prof. Torrance Kirby. For those of you who could not attend we have prepared audio recordings of both panels and the lecture.

Seminar & Lecture

Rhetoric, the Public Square and Political Theology from the Middle Ages to Early Modernity

Chair: Dr Simon J.G. Burton

Panel 1

Dr Wojciech Kozłowski (Maria Grzegorzewska University, Warsaw), Political Theology and Thirteenth-Century International Society

Paweł Figurski, MA (University of Warsaw & University of Notre Dame), Sacrality of Ducal Power in Mazovia (ca. 1100-1300)

Panel 2

Dr Emilia Olechnowicz (Institute of Art History, Polish Academy of Sciences, Warsaw), The ‘Ditchley’ Portrait of Queen Elizabeth I and the Queen’s Two Bodies

Dr hab. Steffen Huber (Institute of Philosophy, Jagiellonian University, Cracow), Is Political Theology about Politics or about God? Remarks on Quincunx by Stanislas Orichovius (1513-1566)

***

Keynote lecture

Prof. Torrance Kirby (McGill University, Montreal)

Paul’s Cross and the Culture of Persuasion in Early Modern England

Chair: Prof. Piotr Wilczek

The event was co-organized by the Committee on the Study of the Reformation in Poland and East-Central Europe and the ‘Rex Nunquam Moritur‘ project based at the Faculty of ‘Artes Liberales’. The organizers would like to express their gratitude to the Foundation ‘Institute of Artes Liberales’ and the Institute of English Studies of the University of Warsaw for financial support.

Posters designed by Alicja Bielak

Rhetoric, the Public Square and Political Theology – an invitation

We are pleased to inform you that on Friday, March 18, our Committee will be hosting two exciting and deeply correlated events dedicated to late medieval early modern art of discourse, theology and philosophy. The first one will be a research seminar on rhetoric, the public square and political theology in the Middle Ages and early modern period, which is organized by Dr Simon Burton in collaboration with Dr Karolina Mroziewicz and Aleksander Sroczyński of our Faculty’s “Rex Nunquam Moritur” project. The seminar will be followed immediately by a guest lecture, co-organized with the Institute of English Studies, which will be given by Torrance Kirby, Professor of Ecclesiastical History at McGill University in Montreal. In his lecture, Prof. Kirby will discuss matters related to the public discourse in Elizabethan England, focusing particularly on the role of the open-air preaching pulpit in the grounds of the Old St Paul’s Cathedral in London.

Venue: Faculty of ‘Artes Liberales’, University of Warsaw, Nowy Świat 69, 4th floor [map]

Time: Friday, 18 March, 2.15 pm (seminar), 5.30 pm (lecture)

All are welcome, no prior registration needed.

Rhetoric, the Public Square and Political Theology - poster light Paul's Cross and the Culture of Persuasion in Early Modern England - poster light

For details see downloadable versions of both posters:

Seminar ‘Rhetoric, the Public Square and Political Theology: From the Middle Ages to Early Modernity

Lecture ‘Paul’s Cross and the Culture of Persuasion in Early Modern England – poster

***

The organizers wish to thank the ‘Artes Liberales’ Institute Foundation and the Institute of English Studies of the University of Warsaw for their support in organizing these two events.

Posters design: Alicja Bielak

Szkoła Lusławicka pod patronatem Komisji

SONY DSC
Faust Socyn (1539-1604), jeden z głównych twórców doktryny braci polskich i mieszkaniec Lusławic w latach 1598-1604

Mamy przyjemność poinformować Państwa, że nasza Komisja objęła patronatem Szkołę Lusławicką poświęconą dziedzictwu reformacji, która odbędzie się w dniach od 24 stycznia do 5 lutego w Europejskim Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach jako cykl towarzyszący XXII Warsztatom Muzyki Kameralnej Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci. W ramach szkoły warsztaty, wykłady i kursy poprowadzą specjaliści z całego kraju, w tym członkowie naszego zespołu: dr Simon Burton (UW), dr Michał Choptiany (UW) i dr Jakub Koryl (UJ).

Zachęcamy do zapoznania się ze szczegółowym programem i do wzięcia udziału w koncercie absolwentów w niedzielę 24 stycznia o godz. 18:00.

CFP: Konferencja “Heretyk – to już tego mieczem, ogniem, klątwą, dzwonkiem”

Mamy przyjemność poinformować Państwa, iż nasza Komisja objęła patronatem nową inicjatywę Interdyscyplinarnego Koła Kultury Staropolskiej UW – zaplanowaną na 21-23 kwietnia br. konferencję ‘”Heretyk – to już tego mieczem, ogniem, klątwą, dzwonkiem”. Nonkonformizm religijny i heterodoksja w epoce nowożytnej’. Zachęcamy do zapoznania się ogłoszeniem oraz odwiedzenia strony Koła – tam można znaleźć zarówno formularz zgłoszeniowy, jak również informacje na temat dotychczasowej i bieżącej działalności Koła.

* * *

heretyk_top

W swoim Żywocie człowieka poćciwego Mikołaj Rej gani katolickich pasterzy i powiada:

kto by się chciał dopytywać o Niego a szukać świętych dróg, nauk a postępków Jego, to już „heretyk” – to już tego mieczem, ogniem, klątwą, dzwonkiem i każdym kstałtem prześladować. Jedno ten, który mocno stoi przy dekretach a przy dziwnych ustawach a wymyślech ludzkich […], to już „święty”, toby już tego kanonizować za żywota jego.

Uderzająca jest niezgoda pisarza z Nagłowic na tworzenie na tle konfesyjnym podziałów binarnych, dzielących na ortodoksję i tych, którzy zboczyli z właściwej drogi. Niezgoda ta każe jednak współczesnemu czytelnikowi postawić szereg pytań. Kto właściwie był wówczas „heretykiem”? Jakie przesłanki wiodły do opatrywania kogoś tym mianem? Jakie konsekwencje i cele miały dysputy teologiczne, ustanawiające obowiązującą wykładnię Pisma?

Nowożytny spór konfesyjny był początkowo polemiką przede wszystkim z doktrynami Kościoła katolickiego. Polemika ta – choć owocuje wyodrębnieniem się kościołów niezależnych od Rzymu – zasadza się na krytyce instytucji, jaką jest Kościół. Katolicyzm, luteranizm czy kalwinizm krzepną jednak z czasem w określonych formach, ustalają bądź rewidują rządzące nimi zasady. Niemniej ferwor i polemiczna swada konfesyjnych dyskutantów otworzyły wiele debat, które nie zyskały instytucjonalnego podsumowania; czasem też zmaterializowanym inicjatywom nie było dane zachować swojego zamierzonego kształtu czy w ogóle utrzymać się na religijnej mapie Europy. Jaki głos po nich pozostał?

Ortodoksja w zależności od tego, kto rościł sobie prawo do jej ustanawiania, przybierała różne formy i odcienie, wzniecając spory nowe i na nowo rozbudzając dyskusje z początków chrześcijaństwa. Ile więc było wyznaczników „właściwej drogi”, tyle przeciwstawnych im wymiarów herezji. Jaki dostęp ma współczesny badacz do źródeł literackich i historycznych świadczących o minionych polemikach, tezach i świadectwach funkcjonowania na wybranej drodze religijnej?

Spory konfesyjne puściły w ruch niezliczoną ilość pras drukarskich nowożytnej Europy: drukarnie Bazylei, Amsterdamu czy Rakowa utrwalały heterodoksyjną myśl na papierze. Czy można więc za Johannesem Burckhardtem, autorem Stulecia reformacji w Niemczech 1517-1617, uznać, że była to także rewolucja w wykorzystaniu mediów, które doprowadziły do zawiązania się nowych instytucji państwowych lub krytyki starych? W jaki sposób krytyka instytucji kościelnych, podbudowana kwestiami ściśle teologicznymi, przerodziła się w spory komentujące ordo rerum świeckiego świata? Jak wspomniane dyskusje odbiły się w wypowiedziach pozawerbalnych, utrwalonych w kodach wizualnych: rycinach na drukach ulotnych i w książkach, malarstwie, architekturze, rzeźbie, rzeczach i przedmiotach używanych na co dzień i od święta?

POSTULATY KONFERENCJI

W nawiązaniu do wydanego w 1993 zbioru studiów Lecha Szczuckiego chcemy ponownie zaproponować – po ponad dwudziestu latach – namysł nad tym, co oznaczał w epoce nowożytnej religijny nonkonformizm i jakie były jego konsekwencje, a także zastanowić się nad tym, jakie dzisiaj mamy narzędzia, by go badać.

Interesują nas zarówno prace analizujące społeczne i polityczne wymiary i konsekwencje odmienności religijnej oraz ich kulturowy wydźwięk, jak również prace edytorskie skupiające się na odczytywaniu poszczególnych dyskusji czy polemik religijnych. W związku z tym do udziału w konferencji zapraszamy filologów, historyków, historyków sztuki i kulturoznawców, a także teologów i religioznawców. Mamy nadzieję, że konferencja będzie mogła zgromadzić przedstawicieli wszystkich pokoleń badaczy.

 

PROPONOWANE KRĘGI ZAGADNIEŃ:

  • Nowożytne herezje oraz ich średniowieczne źródła.
  • Kto i jak tworzy „heretyka”? Konceptualizacja postaci heretyka w zależności od przyjętej „ortodoksyjnej” perspektywy.
  • „Radykalna reformacja” – pojęcie, bohaterowie, założenia.
  • Stronniczość źródeł: pułapki czyhające na edytora i interpretatora dzieł doby reformacji.
  • Polemika między ortodoksją i heterodoksją a kultura piśmienności i druku, a także pozawerbalny wymiar sporów konfesyjnych.
  • Nowożytne społeczeństwa wielowyznaniowe – postulat czy rzeczywistość?
  • Wpływ polemik reformatorów na instytucje świeckie: postulaty i rzeczywistość.
  • Reformacja wobec wyznań niechrześcijańskich: dialog reformatorów z judaizmem, islamem.
  • Wolnomyśliciele: próby łagodzenia sporów.
  • Siedemnastowieczni libertyni wobec wiary.
  • Kary i zagrożenia związane z zejściem z drogi wyznaczanej przez autorytety państwowe i kościelne.
  • Kościół katolicki wobec innowierców: obawy i strategie przeciwdziałania.
  • Rola konwersji wobec wielości ruchów religijnych i jej wektory.

 

INFORMACJE DOTYCZĄCE ZGŁOSZEŃ

Zgłoszenia prosimy wysyłać pod adresem kulturastaropolska[at]gmail.com do 20 marca 2016 roku.

Opłata konferencyjna wynosi 50 zł. Organizatorzy przewidują wydanie recenzowanej publikacji pokonferencyjnej.

Konferencja odbędzie się w dniach 21-23 kwietnia 2016 roku w Warszawie.