Category Archives: Warszawskie Czwartki Staropolskie

Twórczość Marcina Hińczy w kontekście jezuickich teorii reprezentacji

Pracownia „Ośrodek Badań nad Reformacją i Kulturą Intelektualną w Europie Wczesnonowożytnej” Wydziału „Artes Liberales” UW

oraz

Pracownia „Humanizm. Hermeneutyka wartości” Wydziału „Artes Liberales” UW,
Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN,
Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW,
Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW

serdecznie zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu

Warszawskich Czwartków Staropolskich

––––––––––––––––––––––––––

Mgr Alicja Bielak

wygłosi referat pt.

Twórczość Marcina Hińczy (1592–1668) w kontekście
jezuickich teorii reprezentacji

Towarzystwo Jezusowe darzyło sztuki wizualne szczególną atencją. Wytwarzanie obrazów i rycin stanowiło element świadomego kreowania wizerunku zakonu, czego najlepszym przykładem wydany w 1640 r. zbiór Imago primi saeculi Societatis Iesu. Poza wymiarem propagandowym i perswazyjnym, jezuickie zbiory traktować można jako bogate źródło teorii reprezentacji skoncentrowanych na problemie możliwości przedstawienia Boga i Jego stworzenia. Wystąpienie poświęcone będzie temu, w jaki sposób jezuici motywowali celowość wykorzystywania rycin w zbiorach dewocyjnych, a szczególnie medytacyjnych, w których medytujący porównywany był często do malarza, mającego za zadanie jak najdokładniejsze odwzorowanie Chrystusa we własnym umyśle, duszy i sercu. Autorem, który na polskim gruncie całą swoją twórczość poświęcił propagowaniu pobożności medytacyjnej, zapewniając jej jednocześnie oprawę emblematyczną, był Marcin Hińcza. W referacie zostaną omówione graficzne źródła dla dwóch jego cyklów emblematyczno-medytacyjnych – Plęsów Anjołów (Kraków 1638) oraz Chwały z Krzyża (Kraków 1641). Namysłowi zostanie poddana również projektowana przez Hińczę metoda afektywnej lektury przywołanych zbiorów oraz rola rycin w procesie medytacji.

Mgr Alicja Bielak – absolwentka MISH UW, doktorantka Wydziału „Artes Liberales”. W ramach programu „Diamentowy Grant” przygotowuje edycję Plęsów Anjołów (1638) Marcina Hińczy i kieruje projektem „Polish Emblems/Emblematy Polskie” (www.polishemblems.uw.edu.pl). Publikowała m.in. na łamach „Baroku” i „Prac Filologicznych”.

Spotkanie odbędzie się 23 listopada 2017, o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Wydziału „Artes Liberales” UW (ul. Nowy Świat 69, IV p., klatka schodowa B).

Z wyrazami szacunku,

Michał Choptiany
Joanna Krauze-Karpińska
Barbara Milewska-Waźbińska
Alina Nowicka-Jeżowa
Marek Prejs

 

Poczty władców Polski, Czech i Węgier w XVI i XVII w.

Ośrodek Badań nad Reformacją i Kulturą Intelektualną w Europie Wczesnonowożytnej
Wydziału „Artes Liberales” UW

oraz

Pracownia „Humanizm. Hermeneutyka wartości” Wydziału „Artes Liberales” UW,
Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN,
Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW,
Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW

serdecznie zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu

Warszawskich Czwartków Staropolskich

–––––––––––––––––––––––––

Dr Karolina Mroziewicz

wygłosi referat:

Poczty władców Polski, Czech i Węgier w XVI i XVII w.
Wspólni królowie, osobne narracje

Nowożytne poczty władców, za sprawą licznych reedycji, kopii i naśladownictw, utrwalały obraz przeszłości wspólnot narodowych i równocześnie polaryzowały narracje historyczne w nowożytnej Europie Środkowej. Przedmiotem referatu będą serie literackich i wizualnych przedstawień władców Polski, Czech i Węgier, które ustanowiły kanon wyobrażeń historycznych obowiązujący do XVIII stulecia. Ujęcie porównawcze pozwoli na zaprezentowanie odmiennych przedstawień wspólnych królów, takich jak Wacław II, Wacław III czy Ludwik Andegaweński, oraz umożliwi odpowiedzenie na pytanie dotyczące roli tekstu i obrazu w różnicowaniu się narracji historycznych. Które z tych mediów było bardziej podatne na reinterpretacje? W jaki sposób dostosowano przedstawienia władców do zmieniającej się sytuacji polityczno-kulturowej i jaka była dynamika tych zmian?

Dr Karolina Mroziewicz – adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie prowadzi projekt „Icones regum. Ilustrowane poczty władców w narracjach narodowych Polski, Czech i Węgier” realizowany w ramach stażu doktorskiego FUGA Narodowego Centrum Nauki. W 2015 r. uzyskała tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie kulturoznawstwa. Rozprawę doktorską o roli ilustrowanej książki drukowanej (1488–1700) w dyskursie tożsamościowym na Węgrzech przygotowywała na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się relacjami między tekstem a obrazem, komunikacją wizualną, dawną grafiką ilustracyjną oraz jej udziałem w procesach tożsamościowotwórczych.

Spotkanie odbędzie się 24 listopada 2016, o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Wydziału „Artes Liberales” UW (ul. Nowy Świat 69, IV p., klatka schodowa B).

Z wyrazami szacunku,

Joanna Krauze-Karpińska
Barbara Milewska-Waźbińska
Alina Nowicka-Jeżowa
Michał Choptiany
Marek Prejs

Warszawski Czwartek Staropolski 16 grudnia 2015 – nagranie

Przedstawiamy nagranie wykładu pt. Astrologia, chronologia i profecja. O dwóch prognostykach Jana Latosza, który w ramach cyklu Warszawskich Czwartków Staropolskich wygłosił dr Michał Choptiany.

Spotkanie odbyło się w ramach cyklu Warszawskich Czwartków Staropolskich, których współorganizatorami są Laboratorium „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej. Od XV do XVIII wieku” Wydziału „Artes Liberales” UW, Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN, Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW, Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW oraz nasza Komisja.

Jan Latosz, Przestroga znacznego na świecie odmienienia, 1595; Warszawa, Biblioteka Narodowa, rkps 6631 III, k. 1r (via Polona)
Jan Latosz, Przestroga znacznego na świecie odmienienia, 1595; Warszawa, Biblioteka Narodowa, rkps 6631 III, k. 1r (via Cyfrowa Biblioteka Narodowa POLONA)

Astrologia, chronologia i profecja

Laboratorium „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej. Od XV do XVIII wieku
Wydziału „Artes Liberales” UW

oraz

Komisja do Badań nad Reformacją w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej
Wydziału „Artes Liberales” UW,
Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN,
Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW,
Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW,

serdecznie zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu

Warszawskich Czwartków Staropolskich

__________________________

Dr Michał Choptiany

wygłosi referat:

Astrologia, chronologia i profecja. O dwóch prognostykach Jana Latosza

__________________________

Związki astrologii z innymi dyscyplinami wiedzy i mechanizmami władzy przybierały w okresie Renesansu zróżnicowane formy, a jedną z nich była astrologiczno-chronologiczna koncepcja tzw. wielkich koniunkcji Saturna i Jowisza, która pozwalała na teleologiczne uporządkowanie dziejów oraz wprowadzenie do obiegu idei przepowiedni zakorzenionych w bieżących niepokojach politycznych. Jednym z polskich astrologów, którzy podjęli to zagadnienie w swoich pismach, był Jan Latosz (1539–1608), uczony pamiętany dzisiaj przede wszystkim dzięki jego zaangażowaniu w spory o reformę kalendarza z 1582 roku. Niniejsze wystąpienie będzie poświęcone wybranym wątkom poruszonym przez Latosza w jego Prognosticonie (1594), zadedykowanym cesarzowi Rudolfowi II, oraz poświęconej Konstantemu Wasylowi Ostrogskiemu Przestrodze (1595), która zachowała się w rękopisie Biblioteki Narodowej w Warszawie. Podjęta także zostanie próba odpowiedzi na pytanie o granice aktualności astrologicznych przepowiedni oraz powody, dla których niektóre z nich czytano nawet kilkadziesiąt lat po publikacji, w połowie XVII wieku.

Dr Michał Choptiany − dr nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, absolwent Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego (2013); stopień doktora uzyskał na podstawie rozprawy o retoryce Pierre’a de la Ramée. Od 2013 roku adiunkt na Wydziale „Artes Liberales” UW, gdzie w ramach programu NCN FUGA zajmuje się środkowoeuropejskimi sporami na temat reformy kalendarza i naukowej chronologii (zob. http://chronologiauniversalis.wordpress.com). Publikował m.in. na łamach „Terminusa”, „Kwartalnika Historii Nauki i Techniki”, „Rocznika Biblioteki Narodowej” oraz „History and Theory”.

Spotkanie odbędzie się wyjątkowo w środę 16 grudnia 2015, o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Wydziału „Artes Liberales”, Nowy Świat 69, kl. B, IV piętro.

Z wyrazami szacunku,

Joanna Krauze-Karpińska
Barbara Milewska-Waźbińska
Alina Nowicka-Jeżowa
Marek Prejs
Piotr Wilczek

 

Warszawski Czwartek Staropolski 19 listopada 2015 – nagranie

Z przyjemnością przedstawiamy nagranie wykładu pt. Kultura muzyczna i literacka nowożytnego Gdańska w świetle badań hymnologicznych, który 19 listopada na Wydziale “Artes Liberales” wygłosił dr Piotr Kociumbas z Instytutu Germanistyki UW.

Spotkanie odbyło się w ramach cyklu Warszawskich Czwartków Staropolskich, których współorganizatorami są Laboratorium „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej. Od XV do XVIII wieku” Wydziału „Artes Liberales” UW, Pracownia Literatury Renesansu i Baroku w Instytucie Badań Literackich PAN, Zakład Studiów nad Renesansem w Instytucie Filologii Klasycznej UW, Zespół Kultury Staropolskiej w Instytucie Kultury Polskiej UW oraz nasza Komisja.

G. Weber, Sieben Theile Wohlriechender Lebens-Früchte eines recht Gott-ergebenen Herzen, Danzig: Jacob Andreae, 1649
Georg Weber, Sieben Theile Wohlriechender Lebens-Früchte eines recht Gott-ergebenen Herzen, Danzig: Jacob Andreae, 1649 Ilustracja: Biblioteka Jagiellońska, Berol. Mus. ant. pract. W 171 (via Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa)